دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی شهید صدوقی یزد
تزريق انسولين

نحوه تزريق انسولين هاي Regular و NPH

ابزار تزريق اين انسولين ها، سرنگ مي باشد. سرنگ تزريق انسولين با سرنگ تزريق دارو تفاوت دارد. سرنگ ها از نظر شكل، اندازه، خطوط، اعداد و علائم روي آنها با هم متفاوت مي باشند.

ü      سرنگ انسولين از اجزاي مختلفي تشكيل شده است: پيستون، سرپيستون، سرسوزن و درپوش.

ü      رايج­ترين نوع سرنگ­هاي انسولين، سرنگ­هاي 100 واحدي هستند كه گنجايش يك ميلي ليتر انسولين را دارند.

ü      خطوطي روي بدنه سرنگ انسولين وجود دارند و روبروي هر خط بزرگ يك عدد وجود دارد. مثلاً عدد 10، نشان دهنده 10 واحد انسولين است.

ü      در سرنگ­هاي 100 سي­سي، هر خط ريز، نشان دهنده دو واحد انسولين و در سرنگ­هاي 50 سي­سي، هر خط ريز، نشان دهنده 1 واحد انسولين مي­باشد.

ü      براي تزريق انسولين فقط بايد از سرنگ هاي مخصوص تزريق انسولين استفاده كرد. ويژگي­هاي اين سرنگ­ها، مثل قطر كم سرنگ، طول و قطر كم سوزن و خطوط ريز و تقسيم بندي واحدها روي بدنه سرنگ باعث مي­شود كه تزريق انسولين با دقت و به درستي انجام شود.

ü      هر سرنگ اختصاصاً براي يك شخص و براي يك بار تزريق انسولين بكار مي­رود.

1236997236.jpg

 نحوه كشيدن انسولين داخل سرنگ:

ü      وسايل موردنياز شامل ويال انسولين، سرنگ، يك گلوله پنبه خشك مي­باشد.

ü      دستان خود را با آب ولرم و صابون بشوييد و كاملاً خشك كنيد.

ü      ويال­هاي انسولين را از نظر وجود رسوبات، يخ زدگي و ... بررسي كنيد. در صورت سرد بودن ويال­ها، آنها را كف دست نگهداريد تا با بدن هم دما شوند.

ü      در صورتي كه ويال جديدي برداشته­ايد، درپوش ويال را برداريد و درپوش پلاستيكي آن را با پنبه الكلي تميز كنيد.

ü      به اندازه واحد انسولين شيري، هوا وارد سرنگ كنيد و در ويال انسولين شيري خالي كند. سپس به اندازه واحد انسولين شفاف، هوا وارد سرنگ كرده و در ويال انسولين شفاف خالي كنيد. بدون اينكه سرنگ را از ويال انسولين شفاف خارج كنيد، ويال را برعكس كنيد و به اندازه لازم داخل سرنگ بكشيد. سپس سرنگ را خارج كرده وارد انسولين شيري كنيد و به اندازه لازم از انسولين شيري وارد سرنگ كرده و سرنگ را از ويال خارج نماييد.

ü      سرنگ را رو به بالا نگه داشته و حباب هاي هوا را خارج كنيد. چند ضربه به بدنه سرنگ وارد كنيد تا حباب هاي هوا به سطح آمده، آنگاه با فشار اندكي به پيستون، حباب ها را خارج نماييد. (حباب ها به خودي خود خطرناك نيستند اما در صورت وجود آنها، مقدار انسولين تزريقي كمتر از آنچه روي درجات سرنگ مي بينيد خواهد بود. ضمن آن كه درد ناشي از تزريق هم بيشتر مي شود.

ü      در صورتي كه از پنبه الكلي استفاده مي كنيد، صبر كنيد تا پوست كاملاً خشك شود.

ü      با يك دست، پوست ناحيه موردنظر را صاف كرده و با دو انگشت قسمتي از آن را گرفته و بي حركت نگه داريد. (چين پوستي). با دست ديگر سرنگ را برداشته و همچون قلم در دست بگيريد و سرسوزن را وارد پوست كنيد.

ü      زاويه تزريق در افراد چاق و لاغر تفاوت دارد. در افراد چاق ناحيه پيشين ران ها و بازوها، ابتدا بايد چين پوستي گرفته و سرسوزن را با زاويه 90 درجه وارد پوست كنيد. در افراد لاغر، اين زاويه در شكم و ران 90 درجه و در بازوها 45 درجه مي باشد.

ü      براي تزريق انسولين، پيستون سرنگ را تا آخر فشار دهيد.

ü      بطور مستقيم سوزن را از پوست خارج كنيد و يك گلوله پنبه را براي چند ثانيه روي موضع تزريق نگه داريد.  

ü      از ماساژ دادن محل بعد از تزريق بپرهيزيد.

ü      زماني كه مي خواهيد سرنگ را دور بيندازيد، آن را داخل يك ظرف كه در آن محكم بسته مي­شود، قرار داده و دور بيندازيد.

 

 

 

12358+946.pngاجزاي قلم انسولين:

ü      شستي فشاري

ü      درجه انتخاب دوز

ü      نشانگر

ü      درجه مقدار باقي مانده

ü      كارتريج

ü      درپوش قلم

 

 

 

images.pngاجزاي سرسوزن انسولين:

ü      درپوش محافظ

ü      درپوش بزرگ بيروني سرسوزن

ü      درپوش سرسوزن

ü      سرسوزن

 

 

آماده سازي قلم انسولين تركيبي (نووميكس، 70/30) جهت تزريق:

ü      درپوش قلم را برداريد.

ü      قلم را در وضعيت افقي نگه داشته و آن را بين دو دست بغلطانيد.

ü      قلم را چند مرتبه به بالا و پايين حركت دهيد تا گلوله شيشه اي درون محفظه انسولين از يك انتها به انتهاي ديگر جابجا شود.

ü      از تكان دادن شديد قلم انسولين بپرهيزيد.

ü      اطمينان حاصل كنيد كه انسولين بصورت يكدست شيري شده باشد. در غيراينصورت اين حركات را تكرار كنيد.

 

تزريق انسولين هاي قلمي:

ü      درپوش محافظ سرسوزن را برداريد.

ü      سوزن را با پيچاندن آن به سر قلم خود محكم كنيد.

ü      قبل از هر بار مصرف، به منظور جلوگيري از تزريق هوا و اطمينان از مصرف دوز صحيح لازم است درجه انتخاب دوز را چرخانده و روي 2 قرار دهيد.

ü      قلم را به گونه اي كه سرسوزن به سمت بالا باشد، نگه داريد و با انگشت به ملايمت چند دفعه به محفظه انسولين ضربه بزنيد.

ü      ضمن نگه داشتن سرسوزن به سمت بالا، دكمه فشاري را تا آخر فشار دهيد. با  اين حركت انتخاب كننده دوز، روي صفر برمي گردد و بايد يك قطره انسولين از نوك سر سوزن خارج شود.

ü      بررسي كنيد كه درجه انتخاب دوز روي صفر قرار داشته باشد.

ü      با چرخاندن انتخاب كننده دوز، دوز موردنياز خود را انتخاب نماييد.

ü      در صورت نياز به تصحيح، با چرخاندن انتخاب كننده دوز به هر دو جهت مي توان مقدار بيشتر و يا كمتري را انتخاب نمود.

ü      نمي توان دوزي بيشتر از تعداد واحدهاي باقيمانده در كارتريج را انتخاب نمود.

ü      سوزن را بطور كامل داخل پوست وارد نماييد.

ü      دكمه فشاري را تا انتها فشار دهيد تا عدد صفر مقابل نشانگر قرار گيرد.

ü      بدون اينكه انگشتتان را از روي شاسي برداريد سوزن حداقل 6 ثانيه زير پوست بماند تا اطمينان حاصل شود كه دوز كامل وارد بدن شده است.

ü      درپوش بزرگ بيروني سوزن را در جاي خود قرار دهيد و سوزن را باز كنيد و به روش صحيح دور بياندازيد.

 

نواحي تزريق انسولين:

 

عوارض تزريق انسولين:

1- حساسيت موضعي شامل قرمزي، تورم، سفتي يا برجستگي كه معمولاً در طي مراحل اوليه شروع درمان ايجاد مي گردد.

2- حساسيت گسترده: اين عارضه به ندرت ديده مي شود و در ابتدا به صورت پوستي و موضعي اتفاق مي افتد و به تدريج به صورت كهير در سراسر بدن پخش مي شود. معمولاً با تزريق كردن دوزهاي كم انسولين و افزايش تدريجي آن، مشكل برطرف مي شود.

3- ورم ناشي از انسولين: جمع شدن مايعات بيشتر در اندام ها

4- مقاومت به انسولين

5- عملكرد نامنظم انسولين كه به دو صورت كاهش و افزايش نابجاي قندخون ديده مي شود.

6- واكنش موضعي مربوط به بافت چربي (ليپوديستروفي) است كه به دو صورت ديده مي شود:

ü      ليپوآتروفي: از دست رفتن چربي زيرپوستي در موضع تزريق كه به صورت فرورفتگي سطحي يا عميق مي باشد.

ü      ليپوهيپرتروفي: ايجاد لايه هاي فيبر و چربي

علل ليپوديستروفي:

ü      مصرف انسولين­هاي غيرخالص

ü      تزريق در يك جاي محدود

ü      مصرف چندباره سوزن

ü      بررسي نكردن محل پيش از تزريق

 


نكات قابل توجه در تزريق انسولين:

ü      از سرسوزن يا سرنگ فقط يكبار استفاده كنيد.

ü      از تزريق در ريشه مو، زخم ها، خال يا ساير ضايعات پوستي خودداري كنيد.

ü      از سوزن هاي كوتاه و نازكتر استفاده كنيد.

ü      ورود سوزن به پوست سريع و نرم باشد.

ü      اگر از الكل استفاده مي كنيد زماني تزريق كنيد كه الكل خشك شده باشد.

ü      سعي كنيد از روي لباس تزريق نكنيد چرا كه طول سوزن كوتاهتر مي شود و احتمال تزريق نامناسب بيشتر مي شود.

ü      براي جلوگيري از ليپوهايپرتروفي و تضمين جذب مناسب انسولين، چرخش در محل تزريق انسولين بسيار ضروري است.

ü      بايد ياد بگيريد كه براي محل هاي تزريق نظم خاصي در چرخش محل تزريق انسولين داشته باشيد.

ü      چرخش منسجم در يك محل تزريق در طول روز توصيه مي شود به نحوي كه بين 2 منطقه حداقل 2 تا 3 سانتيمتر فاصله باشد.

ü      كبودي و خونريزي گاهي در محل تزريق رخ مي دهد بخصوص در افرادي كه داروهاي ضدپلاكت مصرف مي كنند. كبودي و خونريزي روي جذب انسولين اثري نمي گذارد.

ü      در افراد سالمند لاغر حتماً تزريق با چين پوستي همراه شود.

ü      اگر كودك از سرنگ استفاده مي كند، حتما جايي تزريق كند كه بيشترين چربي را داشته باشد. حتما پوست را بالا بياورد و زاويه تزريق را هم درنظر بگيرد كه تزريق داخل عضلاني رخ ندهد.

ü      بسياري از كودكان و نوجوانان از چرخش محل تزريق تبعيت نمي كنند و ليپوديستروفي در آنها بسيار شايع است.

ü      مهم­ترين و رايج­ترين عارضه تزريق زيرجلدي انسولين كه با ايجاد يك توده فيبر و چربي در محل تزريق مكرر انسولين در يك موضع اتفاق مي­افتد كه ممكن است باعث تاخير در جذب انسولين شود به همين دليل براي جلوگيري از ايجاد ليپوهيپرتروفي و اختلال در جذب انسولين، تزريق انسولين بايد بصورت چرخشي و در موضع هاي مختلف انجام شود.

ü      بيماران مكررا اين مناطق را براي تزريق انتخاب مي­كنند چون اين مناطق، عصب رساني كمي دارند و تقربياً بدون درد هستند.

ü      بيماراني كه به مناطق ليپوهيپرتروفي تزريق مي­كنند، HbA1c بالاتري دارند.

ü      محل هاي تزريق بايستي توسط خود فرد ديابتي و توسط پزشك در هر ويزيت بررسي شوند. بهترين حالت اين است كه اين بررسي در وضعيت ايستاده باشد.

ü      وقتي بيماران تزريق را از مناطق ليپوهيپرتروفي به سالم تغيير مي دهند، بايد در ابتدا دوز انسولين را كمتر كنند و قند خونشان را بيشتر اندازه گيري كنند.

ü      جهت كاهش درد ناشي از تزريق انسولين، اگر انسولين را در يخچال نگه مي داريد، 30 دقيقه قبل از تزريق انسولين را از يخچال خارج كرده تا هم دماي اتاق شود. تزريق انسولين سرد دردناك است.

ü      در صورتي كه سرسوزن شما كند شده است، آن را دور بيندازيد.

ü      هنگام ورود سرسوزن، عضله محل تزريق را شل كنيد.

 

سرسوزن انسولين

ü      از سرسوزن مناسب استفاده  كنيد.

ü      هرچقدر گيج بالاتر باشد، قطر سوزن كمتر است. (گيج 30، 31، 32)

ü      طول (4، 5، 6، 8 و 12) ميليمتر. استفاده از سرسوزن 12ميليمتر سبب افزايش احتمال تزريق درون عضلاني مي­شود.

 

11a

 

ü      قطر پوست (درم و اپيدرم) اغلب افراد بدون توجه به سن، جنس يا نژاد تقريباً مشابه يكديگر است و بين 9/1 تا 4/2 ميليمتر است ولي ضخامت چربي زير پوست تفاوت قابل توجهي دارند و مرتبط با جنس، اندازه بدن و BMI است.

ü      سرنگ يا سرسوزن قلم انسوليين يكبار مصرف است. استفاده از يك سرنگ يا سرسوزن به صورت مكرر سبب افزايش احتمال شكستن سوزن در پوست، مسدود شدن سوراخ سوزن، ايجاد ليپوهيپرتروفي، تزريق دوز نادرست انسولين و افزايش هزينه هاي غيرمستقيم  (مانند آبسه) مي شود.

lb_1

ü      سرسوزن قلم بايد بلافاصله بعد از تزريق از قلم جدا شوند. اگر سرسوزن روي قلم باقي بماند، سبب ورود هوا يا ساير آلودگي به كارتريج انسولين مي شود و از طرف ديگر انسولين به خارج نشت مي كند.

ü      قلم انسولين و كارتريج آن براي استفاده شخصي است و به علت احتمال آلودگي نبايد به صورت مشترك استفاده شود.

 

عوامل موثر بر جذب

ü      تزريق بيشتر از 50 واحد انسولين مي­تواند به 2 تزريق جداگانه تقسيم شود. هر چقدر دوز تزريق بيشتر باشد، تاخير در عمل NPH، رگولار و انسولين آنالوگ سريع اثر بيشتر مي­شود.

ü      عملكرد زماني انسولين آنالوگ طولاني اثر (گلارژين) تحت تاثير حجم تزريق نيست.

ü      تزريق دوز بالاي انسولين، با نشت و درد بيشتر همراه است.

 

افزايش جذب انسولين

ü      تزريق درون عضلاني: همه انسولين هاي انساني، آنالوگ هاي سريع اثر و طولاني اثر به علت كنترل نامنظم قندخون و خطرهيپوگليسمي شديد، اصلا توصيه  نمي شود.

ü      ماساژ محل تزريق انسولين: توصيه نمي شود زيرا سبب افزايش جذب انسولين مي شود و زمان اثر انسولين غيرقابل پيش بيني مي شود.

ü      افزايش درجه حرارت پوست: مانند سونا، حمام آفتاب يا حمام آب داغ سبب افزايش سرعت جذب انسولين مي شود.

ü      تزريق به اندام هاي در حال ورزش: سبب افزايش جذب انسولين، عملكرد سريعتر انسولين و كاهش سريعتر قندخون مي شود.

 

كاهش جذب انسولين:

ü      سيگار كشيدن

ü      ليپوهيپرتروفي به علت استفاده زياد از يك محل تزريق

ü      تزريق انسولين سرد

تاریخ به روز رسانی:
1397/12/06
تعداد بازدید:
4101
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی شهید آیت الله صدوقی یزد میباشد.
Powered by DorsaPortal