دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی شهید صدوقی یزد
پيوند

                                                             

تاريخچه پيوند در جهان:

پيوند اعضاء همواره از آرزوهاي ديرينه بشر بوده است و حتي در قديمي ترين آثار ايران و جهان، مجسمه ها و تصاويري از پيوند سر انسان به بدن حيوانات يا انواع و اقسام اينگونه تخيلات فكري به چشم مي خورد.

در قرن دوم قبل از ميلاد يك جراح چيني ، فرضيه پيوند بعضي از اعضاء را مطرح نمود. در سالهاي 305-285 بعد از ميلاد درباره اين موضوع تحقيقات علمي و عملي بيشتري در قرن 13 ميلادي، با نشر گزارش روشهاي پيوند اعضاء و ترميم بيني قدم مهمي به سوي پيوند اعضاء برداشته شد.

پيوند اعضاء اقدامي حيات بخش در مبتلايان به نارسايي پيشرفته اعضاء بوده و موجب بهبود كيفيت زندگي بيماران مي شود. اين پديده يكي از پوياترين دستاوردهاي علمي پزشكي در جهان است و از نشانه هاي مهم ارتقاء سطح دانش پزشكي و توانمنديهاي علمي و فني مراكز پزشكي تلقي مي گردد.

پيوند براي بعضي اعضاء تنها روش جايگزين عضو نارسا مي باشد و براي بعضي ديگر، مانند كليه ها، با اينكه روش جايگزين آن يعني دياليز هم وجود دارد، پيوند از لحاظ كيفيت زندگي بيمار ارجح بوده و علاوه بر آن از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه است.

اولين پيوند موفق در دنيا ، در سال 1952 از يك دوقلوي مشابه به برادرش كه دچار نارسايي كليه بود زده شد و اين عمل بي سابقه توسط پروفسور موردي در آمريكا انجام شد و به دليل عدم تفاوت ژنتيكي دوقلوهاي مشابه پيوند كاملاً موفقيت آميز بود و او به همين دليل موفق به دريافت جايزه نوبل گرديد.

در سال 1967 نيز اولين پيوند قلب انسان در آفريقاي جنوبي انجام گرفت.

تاريخچه پيوند در ايران:

بحث پيوند اعضاء در ايران با انجام اولين پيوند كليه در سال 1347 در شيراز آغاز شد.

در آن سال ها پيوند كليه در مراكزي كه در شيراز و تهران وجود داشت انجام مي شد،‌اما برنامه منسجمي براي آن وجود نداشت و در عرض حدود 10 سال ، 80-60 پيوند در ايران انجام شد، كه بيشتر كليه ها از اروپا و توسط شبكه يورانزانس پلانت با قيمت 100-80 هزار دلار وارد گرديد.

اين امر در مواردي به دليل انتقال بيماري هاي وخيم به قيمت جان بعضي از بيماران تمام مي شد. پيوند اعضاء در ايران بيشتر جنبه نمايشي داشت و اكثر بيماران نيازمند به انجام پيوند، به كشورهاي اروپايي به خصوص انگليس و آمريكا عزيمت مي كردند.

در سال هاي اوليه پيروزي انقلاب اسلامي ، انجام پيوند در كشور متوقف شد تا اينكه در سال 1363، اولين بخش پيوند كليه در بيمارستان هاشمي نژاد تهران و با تلاش آقاي دكتر ايرج فاضل تاسيس شد كه پس از آن به بركت حضور نيروهاي متخصص در داخل كشور و آموزش مستمر و نگرش واقع بينانه مديران و مسئولان تعداد اين بخش ها افزايش يافته است.

همچنين با فعاليتهاي به عمل آمده، كشور ايران در زمينه فراهم آوري نسوج پيوندي شامل قرنيه، مغز استخوان، دريچه هاي قلبي، ليگامان ،‌تاندون ، غضروف و منيسك در منطقه پيشرو بوده و علاوه بر تامين نياز بيماران كشور ، امكان ارائه خدمات به بيماران ساير كشورها نيز وجود دارد.

در ضمن مراكز دانشگاهي ايران، توانايي آموزش تخصصي اعضاء را دارند و بيشترين فعاليت ها مربوط به دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني تهران و شيراز به لحاظ آموزش گروه هاي تخصصي و انجام پيوند از نظر تنوع اعضاء مي باشد. در مجموع ، شرايط براي رشد سريع اعضاء ، در ايران فراهم آمده است و در اين راه تلاش هاي وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، بنياد امور بيماريهاي خاص، مركز مديريت پيوند و بيماريهاي خاص كشور و پزشكان چشمگير بوده است.


جايگاه قانوني پيوند اعضاء در ايران:

در اوايل كار پيوند كليه از دهنده زنده فاميل گرفته مي شد ولي به دليل تعداد زياد بيماران و عدم وجود دهنده مناسب فاميل، پيوند از دهنده غيرفاميل نيز آغاز شد اما با توجه به اينكه اين امر در مورد پيوند قلب و كبد مقدور نمي باشد لذا نياز به انجام پيوند از جسد ضروري به نظر مي رسيد. از نظر جايگاه قانوني پيوند اعضاء از جسد و مرگ مغزي در ايران، بايد گفت از آنجا كه قانونگذار ضوابط خاصي را در اين باره پيش بيني نكرده بود، لذا با توجه به پيشنهاد علماي مذهبي ايران در سال 1374، لايحه اي توسط دولت تهيه و به مجلس ارائه شد كه توسط نمايندگان تصويب نشد. اين مسأله موجب نشد كه انجام پيوند اعضاء از جسد در ايران متوقف شود . اما سرعت پيشرفت آن را تا حد قابل توجهي كند كرد.

در تاريخ 17/1/79، مجدداً اين مسأله در مجلس مطرح شد و قانون پيوند اعضاي بيماران فوت شده يا بيماراني كه مرگ مغزي آنان مسلم است به تصويب رسيد . مفاد يان قانون به شرح زير است:

ماده واحد- بيمارستان هاي مجهز براي پيوند اعضاء پس از كسب اجازه كتبي از وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي مي توانند از اعضاي سالم بيماران فوت شده يا بيماراني كه مرگ مغزي آنان بر طبق نظر كارشناسان خبره مسلم باشد ، به شرط وصيت بيمار يا موافقت ولي ميت جهت پيوند به بيماراني كه ادامه حياتشان به پيوند عضو يا اعضاي فوق بستگي دارد، استفاده نمايند.

تبصره 1- تشخيص مرگ مغزي توسط كارشناسان خبره در بيمارستان هاي مجهز دانشگاه هاي دولتي صورت مي گيرد . اين كارشناسان با حكم وزير بهداشت ،‌درمان و آموزش پزشكي به مدت 4 سال منصوب مي شوند.

تبصره 2- اعضاي تيم هاي تشخيص مرگ مغزي نبايستي عضويت تيم هاي پيوندكننده را داشته باشند.

تبصره 2- پزشكان عضو تيم ، از جهت جراحات وارد آمده بر ميت مشمول ديه نخواهد گرديد.

فتاوي علماء

امام خميني (ره) در پاسخ به سوالي در مورد پيوند اعضاء از افرادي كه دچار مرگ مغزي شده و حيات آنان غيرقابل برگشت است ، فرموده اند بر فرض مذكور چنانچه حيات انسان ديگري متوقف بر اين باشد، با اجازه صاحب قلب يا كبد و امثال آن جايز است.

مقام معظم رهبري نيز در پاسخ به سوال مشابهي چنين مرقوم كرده اند: كه در فرض سوال ، استفاده از اعضاي بدن موصوف در صورتيكه نفس محترمه اي متوقف بر آن باشد ، اشكال ندارد. از نظر آيت ا... مكارم شيرازي نيز پيوند اعضاي بدن افرادي كه دچار مرگ مغزي شده اند با نظر اسلام مناقاتي ندارد.

از نظر ايشان با اينكه حفظ جسد مسلمان واجب است اما اگر حفظ جان يك مسلمان يا عضو او منوط به برداشت يك عضو از بدن مرده مسلمان باشد اشكال ندارد.

همچنين از ديدگاه ايشان اگر نجات جان انساني متوقف بر پيوند از فرد دچار مرگ مغزي باشد، نه وصيت اين فرد شرط است و نه اجازه بازماندگانش . منتها انسان اگر احترام بگذارد و از بازماندگانش اجازه بگيرد كار انساني و خوبي است. بنابر نظر ايشان با محقق شدن يك سلسله شرايط مي توان اجازه پيوند يك عضو از فردي كه دچار مرگ مغزي شده است را به شخص ديگري كه نيازمند آن است صادر كرد.

شرط اول اين است كه در مرگ مغزي مطمئن شويم بازگشت به حيات امكان پذير نيست و شرط دوم اينكه نجات انسان بر اين پيوند باشد.

نظر آيت ا... موسوي اردبيلي نيز به اين شرح است. اگر حفظ حيات جان مسلماني به بدن او باشد، قطع و پيوند آن عضو جايز است و ديه ندارد و اگر حفظ عضو مهم و مؤثّري از مسلمان ، متوقّف بر قطع عضو ميّت مسلمان باشد . در اين صورت نيز بنابر اقوي قطع و پيوند آن عضو جايز است ، بخصوص اگر خود‍ِ ميّت به آن وصيّت كرده باشد. نظر آيت ا... صانعي نيز به اين شرح است : اگر حفظ جان مسلماني موقوف باشد بر پيوند عضوي از  اعضاي ميت مسلمان ، جايز است قطع آن عضو و پيوند آن و بعيد نيست ديه داشته باشد. و آيا ديه بر قطع كننده است يا بر مريض، محل اشكال است ، لكن مي تواند طبيب با مريض قرار گذارد كه او ديه را بدهد و اگر حفظ عضوي از مسلمان موقوف باشد بر قطع عضو ميت ، در اين صورت نيز بعيد نيست جايز باشد و اگر قطع كند ديه دارد، لكن اگر ميت در حال زندگي اجازه دهد ظاهرا ديه ندارد ، اولياي او بعد از مرگش مي توانند اجازه بدهند با فرض بي احترامي نبودن به ميت و ديه از قطع كننده ساقط نمي شود

 

نهاد مرتبط با پيوند اعضاء:

نهاد اصلي مرتبط با پيوند اعضاء در ايران، مركز مديريت پيوند و بيماريهاي خاص وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي
مي باشد.

 اين مركز در حوزه معاونت درمان وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي فعاليت مي نمايد. سياست گزاري ، برنامه ريزي، نظارت بر حسن اجراي انتخاب گيرندگان پيوند، تدوين دستورالعمل ها و مديريت متمركز پيوند اعضاء در كشور، شرح وظايف مصوب اين مركز مي باشد. شبكه فراهم آوري اعضاء پيوندي بازوي اجرايي اين مركز در زمينه فراهم آوري اعضاي پيوندي در كشور است . آدرس سايت اينترنتي اين شبكه www.irantransplant.org مي باشد.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

تاریخ به روز رسانی:
1397/11/16
تعداد بازدید:
79
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی شهید آیت الله صدوقی یزد میباشد.
Powered by DorsaPortal